Kemik erimesi yani osteoporoz, özellikle ilerleyen yaşlarda kemiklerin yoğunluğunun ve dayanıklılığının azalmasına neden olan önemli bir sağlık problemidir. Osteoporoz tedavisinde kemik kaybını azaltmak amacıyla bifosfonatlar, denosumab ve bazı diğer ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçları kullanan hastaların aklına sıklıkla “Kemik erimesi ilaçları kullanırken diş implantı yaptırabilir miyim?” sorusu gelir. Aslında osteoporoz ilaçlarının kullanılması tek başına diş implantı yapılmasına kesin bir engel değildir. Ancak kullanılan ilacın türü, kullanım süresi, dozajı, uygulama şekli ve hastanın genel ağız-diş sağlığı değerlendirilmelidir.

Kemik erimesi ilaçları implant yapılmasına engel midir?

Osteoporoz tedavisinde kullanılan antiresorptif ilaçlar, kemik dokusunun yeniden şekillenme sürecini etkiler. Bu nedenle implant gibi çene kemiğini ilgilendiren cerrahi işlemlerde daha dikkatli bir tedavi planlaması gerekir.

Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA), osteoporoz amacıyla kullanılan antiresorptif ilaçların dental implant yerleştirilmesi için mutlak bir kontrendikasyon oluşturmadığını, ancak implantların uzun dönem başarısı ve olası komplikasyonlar açısından hastanın bireysel olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Dolayısıyla “Kemik erimesi ilacı kullanıyorum, kesinlikle implant yaptıramam” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir. İmplant kararı, kullanılan ilacın özellikleri ve hastanın risk faktörleri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Hangi kemik erimesi ilaçları önemlidir?

İmplant tedavisi planlanırken özellikle bifosfonat grubu ilaçlar ve denosumab gibi kemik döngüsünü etkileyen ilaçların kullanımı önem taşır. Bifosfonatlar ağızdan veya damar yoluyla uygulanabilir. Denosumab ise belirli aralıklarla enjeksiyon şeklinde uygulanır. Bu ilaçların kullanım amacı da risk değerlendirmesinde önemlidir.

Bifosfonat Türevi İlaçlar (Bonviva vb.) ve Çene Kemiği Etkileşimi

Özellikle menopoz sonrası dönemde veya osteoporoz tedavisinde reçete edilen İbandronik asit (örneğin Bonviva) gibi bifosfonat grubu ilaçlar, vücuttaki kemik yıkımını durdurmayı hedefler. Ancak bu ilaçlar, çene kemiğindeki doğal hücre yenilenme döngüsünü de yavaşlatır. Bu durum, implant gibi kemiğe travma yaratan bir cerrahi işlem sonrasında, çene kemiğinin iyileşememesi ve çene kemiği nekrozu gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Örneğin osteoporoz tedavisinde kullanılan dozlarla, kanser tedavisinde kemik metastazlarının kontrolü amacıyla kullanılan daha yüksek ve yoğun tedavi protokolleri aynı risk grubunda değerlendirilmez. Kanser tedavisinde yüksek doz antiresorptif ilaç kullanan hastalarda çene kemiğini ilgilendiren cerrahi işlemler ve implant tedavisi çok daha dikkatli ele alınır. AAOMS, onkolojik dozlarda parenteral antiresorptif kullanan hastalarda implant yerleştirilmesinden kaçınılmasını önermektedir.

Çene kemiği nekrozu riski nedir?

Kemik erimesi ilaçlarıyla ilgili implant tedavisinde en çok üzerinde durulan konulardan biri ilaçlara bağlı çene kemiği osteonekrozu (MRONJ) riskidir.  MRONJ, çene kemiğinin iyileşmesinin bozulması ve kemik dokusunda nekroz gelişmesiyle ortaya çıkabilen nadir fakat önemli bir komplikasyondur. Özellikle diş çekimi ve çene kemiğine yönelik cerrahi işlemler sonrasında görülebilir.

Bununla birlikte osteoporoz nedeniyle antiresorptif ilaç kullanan hastalarda MRONJ riski genel olarak düşüktür. ADA, osteoporoz tedavisinde kullanılan dozlarda riskin düşük olduğunu ve osteoporozun neden olabileceği kırıkların önlenmesinde bu ilaçların sağladığı faydanın, MRONJ riskinden çok daha ağır bastığını belirtmektedir.

Bu nedenle hastaların doktor önerisi olmadan kemik erimesi ilaçlarını bırakması kesinlikle önerilmez.

İmplant öncesinde hangi bilgiler değerlendirilir?

İmplant tedavisinden önce diş hekiminin hastanın kullandığı ilaçlar hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olması gerekir. Hangi ilacın kullanıldığı, ilacın ne kadar süredir kullanıldığı, uygulama şekli ve tedavinin hangi amaçla verildiği önemlidir.

Bunun yanında hastanın ağız hijyeni, diş eti sağlığı, mevcut enfeksiyonlar, kemik yapısı, sigara kullanımı ve genel sağlık durumu da değerlendirilir.

Gerekli durumlarda panoramik röntgen veya üç boyutlu dental tomografi kullanılarak implant yapılacak bölgenin kemik yapısı incelenebilir.

İmplant öncesinde kemik erimesi ilacı bırakılmalı mı?

Bu konuda en önemli noktalardan biri ilacın kendi kendine bırakılmamasıdır.

Özellikle denosumab gibi ilaçların kullanımına ara verilmesi veya tedavinin değiştirilmesi yalnızca diş hekiminin kararıyla yapılmamalıdır. Hastanın osteoporoz tedavisini yürüten hekimi ile diş hekimi veya ağız, diş ve çene cerrahı birlikte değerlendirme yapmalıdır.

ADA, osteoporoz tedavisi amacıyla kullanılan antiresorptif ilaçlarda rutin olarak ilaç tatili yapılmasını destekleyen yeterli kanıt bulunmadığını belirtmektedir.

Bu nedenle “İmplant yaptırmadan önce ilacı kesin olarak bırakmak gerekir” şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.

İmplant yaptıracak hastalar nelere dikkat etmeli?

Kemik erimesi nedeniyle ilaç kullanan bir hasta implant yaptırmayı düşünüyorsa öncelikle kullandığı bütün ilaçları diş hekimine bildirmelidir. İlacın adının yanı sıra ne kadar süredir ve hangi dozda kullanıldığı da belirtilmelidir.

Ağızda aktif diş eti hastalığı, apse veya başka bir enfeksiyon bulunuyorsa öncelikle bu sorunların kontrol altına alınması önemlidir. Düzenli ağız bakımı ve diş hekimi kontrolleri de implant çevresindeki dokuların sağlığının korunmasına yardımcı olur.

Özellikle uzun süredir antiresorptif ilaç kullanan, yüksek risk taşıyan veya farklı sistemik hastalıkları bulunan hastalarda implant kararı daha kapsamlı bir değerlendirme gerektirebilir.

Kemik erimesi ilacı kullananlar implant yaptırabilir mi?

Evet, bazı kemik erimesi hastalarında implant tedavisi yapılabilir. Ancak karar yalnızca “osteoporoz var mı?” sorusuna göre verilmez. Kullanılan ilacın türü, dozajı, kullanım süresi, uygulama şekli, ilacın kullanım amacı, ağız ve diş sağlığı ile hastanın diğer risk faktörleri birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle bifosfonat veya denosumab kullanan hastaların implant tedavisi öncesinde bu ilaçları doktoruna ve diş hekimine mutlaka bildirmesi gerekir. Kemik erimesi ilacı doktor önerisi olmadan kesilmemelidir.

Doğru hasta seçimi, ayrıntılı radyolojik değerlendirme, uygun cerrahi teknik ve düzenli kontroller ile implant tedavisi birçok osteoporoz hastası için değerlendirilebilir.